Իսրայելը ԱՄՆ–ին ներքաշել է մեծ արկածախնդրության մեջ։

Իսրայելում արդարադատությունից խուսափելու նպատակով ամբողջ աշխարհը պայթեցնելու ծրագիրն աշխատացնող Բենիամին Նաթանյահուն ԱՄՆ նախագահ Թրամփին համոզել էր, որե թե ԱՄՆ օդից ու դրսից աջակցի, եթե Իրանի վրա ճնշում բանեցնի, ապա Իսրայելը ցամաքային օպերացիա կկազմակերպի դրանից հետո և կփլուզի Իրանը։

Իրանի դեմ ԱՄՆ–Իսրայել հարձակումից հետո ցամաքային օպերացիա տեղի չի ունենում։ Իրաքի քրդերը չեն համաձայնում, Իրանի քրդերը՝ նույնպես։ Բելուջները թեման փակել են։ Մնացել է Ադրբեջանը։

Նաթանյահուի հույսը հիմա Ալիևի վարչակազմն է։ Իսրայելը լեգիտիմ է համարում իր խնդրանք–պահանջն Ալիևից, քանզի նույն Իսրայելն օգնեց Ադրբեջանին 44–օրյա պատերազմի ժամանակ ու դրանից հետո։

Ադրբեջանին օգնեց նաև Արևմուտքը, հատկապես Արցախը կլանելու ժամանակ։ Արևմուտքի, Իսրայելի, Թուրքիայի ջանքերով Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնեց դավաճանաբար հանձնել Արցախը Ադրբեջանին և օգտագործվել Ռուսաստանի, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև Իրանի դեմ։

Ամենքին իր գինը տվեցին։ Նիկոլին դավաճանության դիմաց խոստացան աջակցել նրան՝ աթոռը պահպանելու հարցում։ Ալիևին Արցախը տվեցին ավանսով։ Այն պայմանով, որ Ադրբեջանը անհրաժեշտ պահին համաձայնի օգտագործվել Ռուսաստանի ու Իրանի դեմ։ Ալիևը համաձայնեց, բայց ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Իրանի դեմ հիմա չի ուզում ամբողջությամբ օգտագործվել, ինչը նյարդայնացնում է ոչ միայն Իսրայելին, այլ նաև Թրամփի վարչակազմին։ Վերջինս Թրիփփ անվան տակ «Զանգեզուրի միջանցք» է նվիրել թուրքական աշխարհին և ակնկալում է փոխհատուցում՝ հակաիրանական ցամաքային օպերացիայի տեսքով։

Թուրքիան Ադրբեջանին խորհուրդ է տալիս չմտնել հակաիրանական արկածախնդրության մեջ։ Ալիևը չի ուզում, բայց Իսրայելն ու ԱՄՆ–ը եկել են իրենց տված պարտքի հետևից։ Ու որպեսզի Ալիևը տարբերակ չունենա, Նախիջևանում սադրիչ պայթեցում կազմակերպվեց։ Չեն բացառվում այլ սադրանքներ ևս, քանզի Իսրայելի համար խիստ կարևոր է Ադրբեջանին Իրանի դեմ պատերազմի մեջ ներքաշելը։ Ալիևը շատ լավ հասկանում է, որ դրանից հետո Բաքուն կարող է վերածվել լեգիտիմ թիրախի, բայց քանի որ պարտքի տակ է, ուստի այս փուլում գոնե իմիտացիաներ է անում, թե, իբր, պատրաստվում է պատերազմի՝ այն հույսով, որ կկարողանա ժամանակ ձգել՝ «Հետո կա՛մ էշը կսատկի, կա՛մ էշատերը» տարբերակով։

Թե ի վերջո ինչպիսի զարգացում կունենանք, կերևա առաջիկա օրերին։

Ամեն դեպքում արձանագրենք, որ ԱՄՆ–ի և Իսրայելի պլանները՝ Իրանի հարցերը շուտափույթ լուծելու հարցում տապալվեցին։ Թեև սպանվեց մեր բարեկամ երկրի հոգևոր առաջնորդը, բայց համակարգային փլուզում տեղի չունեցավ։ Թրամփը հիմա չգիտի, թե ինչպես է դեմքը փրկելու և ինչքան պետք է տևի այս արշավը, իսկ Նաթնյահուին մնացել է է՛լ ավելի մեծ սադրանք ու արյունահեղություն կազմակերպելը։ Այս խմորը շատ ջուր է տանելու։

Պետրոս Ալեքսանյան