Մեր ժողովրդի ավագ սերունդը հիշում է, թե ինչ լավատեսական կարգախոսներով 1985-ին ԽՍՀՄ-ում իշխանության եկավ Միխայիլ Գորբաչովը և սկսեց իր բարեփոխումները:

Սակայն կարճ ժամանակ անց բոլորը հասկացան, որ գործ ունեին մի մարդու հետ, ով օրվա կուրսով էր որոշումներ կայացնում:

Արդյունքում, նրա քայլերի հետևանքով ոչ թե ԽՍՀՄ-ը զարգացավ, ինչպես, օրինակ, Դեն Սյաո-Պինը արեց Չինաստանում, այլ սկսվեց փլուզվել: Սկզբից փլուզվեց տնտեսությունը, հետո սկսվեցին ազգային շարժումները հանրապետություններում, իսկ վերջում Գորբաչովը, կորցնելով իր վարկանիշը երկրի ներսում, փորձեց ջրի երեսին մնալ՝ հենարան փնտրելով ԽՍՀՄ-ից դուրս:

Նա միայն զիջումներ էր կատարում ԱՄՆ-ին, Մեծ Բրիտանիային, Գերմանիային: Իսկ վերջիններս էլ, Գորբաչովի ուսին թփթփացնելով, աներևակայելի զիջումներ էին կորզում նրանից՝ ԽՍՀՄ-ի հաշվին:

Իհարկե, Գորբաչովին դա էլ չփրկեց, և 1991-ին նա հայտնվեց պատմական աղբանոցում, սակայն հասցրեց դրսում ստանալ մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ Նոբեյան մրցանակ, որը նրա համար դարձավ, յուրօրինակ «անվտանգության բարձիկ»:

Պատմության մեջ Գորբաչովը ռուս ժողովուրդի մեջ ունի իրենց պետությունը փլուզողի դերակատարում, և նրա հանդեպ որևէ հարգանք չկա:

՛Բայց, այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով Ռուսաստանի տարածքի չափսերը, կարելի է ասել, որ Գորբաչովի վնասները իր ժողովուրդին չհասցրեց ամբողջական կործանման:

Ինչո՞ւ է Փաշինյանը գնում Գորբաչովի ուղիով

Ոչ մի գործիչ, երբ հասնում է իշխանության, չի ուզում դառնալ «գորբաչով»:

Բայց այդպես ստացվում է, երբ գործիչը իր քայլերի արդյունքում ակամայից հայտնվում է ծանր վիճակում:

Հենց այդպիսի վիճակի մեջ հայտնվեց Նիկոլ Փաշինյանը:

Իր գավառական էության պատճառով, նա չէր գիտակցում, որ Մինսկի խմբի բանակցային գործընթացի գիտակցված փլուզման հետևանքով, նա ոչ թե կարողանում է տարբերվել նախկիններից, այլ տանում է սեփական երկիրը դեպի պատերազմի դուռը:

Անգրագետ և գավառական Փաշինյանը, ով բացի թերթոնից, այլ խնդիրներով չէր զբաղվել, չէր կարող գիտակցել այդ հանգամանքը:

Այլ երկրի պարագայում, միգուցե նրա սխալները այդչափ մեծ ազդեցություն չթողնեին երկրի վրա:

Սակայն փոքրիկ Հայաստանում, որը չուներ տարածքի խորություն և կարողանում էր փխրուն բալանս պահել Ադրբեջանի հետ, այդ սխալները չէին կարող ճակատագրական բնույթի չլինել:

Հենց այդ պատճառով էլ Ադրբեջանը, օգտվելով այդ հանգամանքից, լեգիտիմ հիմք ստացավ՝ հարձակվել Արցախի վրա:

2016-ին, օրինակ, նա այդ հիմքը չուներ, այդ իսկ պատճառով էլ, նրան չհաջողվեց լայնամաշտաբ պատերազմ հրահրել:

Պատերազմում պարտությունից հետո Փաշինյանի միակ խնդիրը դարձավ իր սեփական մաշկի, կյանքի փրկությունը:

Նա շատ լավ էր հասկացել, որ իր քայլերով մեծ վնաս էր հասցրել սեփական ժողովրդին և Ռուսաստանին, որի դիրքերը տարածաշրջանում, Ադրբեջանի հաջողության պատճառով շեշտակի թուլացան:

Դրանից հետո Փաշինյանի համար պարզ դարձավ, որ իր համար իր ճակատագիրը պիտի կապեր Արևմուտքի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ:

Քանզի հայ ժողովուրդը, Հայաստանը և Ռուսաստանը նրան միշտ կհամարեն իրենց շահերը դավաճանած գործիչ:

Այսինքն, Փաշինյանը հայտնվեց այն նույն վիճակի մեջ, ինչ հայտնվեց Գորբաչովը՝ սկսած 1989 թվականից, երբ արդեն բոլորն էին հասկանում, որ նրա վարկանիշի անկումը ԽՍՀՄ-ում պիտի կոմպենսացվեր Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում:

Այդ տեսանյունից բոլոր պարտված գործիչները վերջում դառնում են «գորբաչով», և Փաշինյանն այս շարքում բացառություն չէ:

Հենց այդ ենթատեքստում էլ պիտի հասկանալ, թե ինչու են իրեն Ալիևի հետ ուզում «եղբայրացնել»՝ հանձնելով տարատեսակ պարգևներ:

Չի բացառվում, որ նրան նույնիսկ Նոբելյան մրցանակ նվիրեն, եթե զգան, որ դա անհրաժեշտ է:

Սակայն պատմությունը արձանագրում է ևս մեկ փաստ: Բոլոր տեսակի «գորբաչովները», նույնիսկ ստանալով տարատեսակ մրցանակներ, վերջում հայտնվում են պատմական աղբանոցում, և Փաշինյանի ճակատագիրն այս համատեքստում նույնպես բացառություն չի կազմելու:

Պարզապես ամեն մի «գորբաչով» ունի քաղաքական կյանքի ցիկլի ավարտի ժամկետը:

Փաշինյանի այդ ժամկետը ավարտվելու է այս տարվա հունիսի 7-ին, ինչպես որ Գորբաչովինը ավարտվեց 1991-ին:

Սա նույնպես պատմական օրինաչափություն է, որը մարդիկ տեսնում են միայն այն դեպքում, երբ դա կատարվում է, քանզի շարքային քաղաքացիները, ինչպես հայտնի փիլիսոփան էր նշում, պատմության դիտորդների դեր են կատարում և, երբ տեսնում են կատարված փաստը, նոր միայն հասկանում են այդ փաստի իմաստը:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան

Աղբյուրը՝ Zham.am